Fases van een migraineaanval: van waarschuwing tot herstel

De fases van migraine helpen je begrijpen wat er in je brein gebeurt, van de eerste waarschuwingssignalen tot het moment dat je lichaam herstelt. Een migraineaanval is namelijk meer dan hoofdpijn die opeens opkomt en weer verdwijnt. Het is een complex neurologisch proces dat zich in fases ontvouwt, vaak al uren voordat de hoofdpijn begint. Door de fases van migraine te herkennen, kun je sneller handelen en de impact van een aanval verkleinen.

Wat gebeurt er in je brein tijdens een migraineaanval?

Migraine is een erfelijke hersenziekte. Je brein raakt sneller uit balans dan bij mensen zonder migraine, bijvoorbeeld door hormonale schommelingen, slaaptekort of felle prikkels.

Tijdens een migraineaanval raakt het waarschuwingssysteem in je hersenen ontregeld. De trigeminuszenuw wordt actief en veroorzaakt een ontsteking rond de bloedvaten in de hersenvliezen. Hierdoor komt het stofje CGRP (calcitonin gene-related peptide) vrij. CGRP is een signaalmolecuul dat een centrale rol speelt bij het ontstaan van migrainepijn: het verwijdt bloedvaten en activeert pijnzenuwen, waardoor een kettingreactie van pijn ontstaat.

Moderne migraine-medicijnen zoals CGRP-remmers zijn specifiek ontwikkeld om dit proces te blokkeren.

De 4 fases van migraine uitgelegd

Een migraineaanval verloopt doorgaans in vier fases. Niet iedereen doorloopt alle fases van migraine, en de duur en intensiteit kunnen per persoon en per aanval verschillen. Volgens de International Classification of Headache Disorders (ICHD-3) is dit de erkende indeling.

Fase 1: Het prodroom (waarschuwingsfase)

Het prodroom is de eerste van de vier fases van migraine. Het begint uren tot soms een dag vóór de hoofdpijn. Je brein geeft als het ware waarschuwingssignalen dat het uit balans raakt. Veel mensen herkennen deze signalen pas achteraf.

Symptomen in de prodromale fase:

• Vermoeidheid of juist rusteloosheid
• Stemmingswisselingen (prikkelbaarheid, somberheid)
• Veel gapen
• Trek in zoet of specifiek voedsel
• Stijfheid in de nek of schouders
• Concentratieproblemen

Het herkennen van het prodroom is waardevol: het geeft je de kans om vroegtijdig aanvalsmedicatie in te nemen of prikkels te vermijden.

Fase 2: De aura

Ongeveer één op de drie mensen met migraine ervaart een aura. Een aura is een tijdelijke neurologische verstoring die ontstaat door een elektrische golf over de hersenschors, ook wel cortical spreading depression genoemd. Het is als een kortsluiting die zich langzaam verspreidt.

Veelvoorkomende aura-symptomen:

• Visuele verschijnselen: lichtflitsen, zigzaglijnen, blinde vlekken, wazig zicht
• Tintelingen in gezicht, handen of armen
• Moeite met spreken of woorden vinden

Een aura duurt meestal 20 tot 60 minuten en verdwijnt vanzelf. Aura’s zijn doorgaans onschuldig, maar kunnen beangstigend zijn, zeker de eerste keer. Niet iedereen met migraine krijgt een aura, en ook bij dezelfde persoon kan de ene aanval wél een aura hebben en de andere niet.

Fase 3: De hoofdpijnfase

Dit is de meest intense van de fases van migraine. De pijn is meestal kloppend of bonzend, vaak aan één kant van het hoofd, en verergert bij beweging of inspanning.

Bijkomende symptomen tijdens de hoofdpijnfase:

• Misselijkheid of braken
• Overgevoeligheid voor licht (fotofobie) en geluid (fonofobie)
• Overgevoeligheid voor geur
• Pijn bij aanraking van het hoofd of de haren (allodynie)
• Cognitieve problemen: vergeetachtigheid, trager denken, brainfog
• Intense somberheid, angst of emotionele ontregeling

De hoofdpijnfase kan 4 tot 72 uur duren. Dit is het moment waarop aanvalsmedicatie (triptanen, pijnstillers) het verschil maakt: hoe eerder je ze inneemt, hoe beter ze werken.

Fase 4: Het postdroom (herstelfase)

Het postdroom is de laatste van de fases van migraine. Je brein heeft een soort reset doorgemaakt en heeft tijd nodig om te herstellen. Veel mensen onderschatten deze fase, maar de impact kan aanzienlijk zijn.

Symptomen in de herstelfase:

• Uitputting en vermoeidheid
• Concentratieproblemen of brainfog
• Emotionele gevoeligheid
• Spierpijn
• Soms juist een gevoel van opluchting of helderheid

De herstelfase duurt enkele uren tot soms een dag. Gun jezelf rust in deze periode, je bent niet lui, je brein herstelt van een intensief neurologisch proces.

Waarom is het herkennen van de fases van migraine belangrijk?

Het begrijpen van de fases van migraine helpt je op meerdere manieren:

• Eerder medicatie innemen: aanvalsmedicatie werkt het best als je die inneemt bij de eerste signalen van fase 1 of 2, niet pas als de hoofdpijn op volle kracht is
• Triggers herkennen: door prodromale symptomen te loggen in een hoofdpijndagboek kun je patronen ontdekken
• Beter communiceren met je neuroloog: hoe preciezer je de fases beschrijft, hoe gerichter de behandeling kan zijn
• Verwachtingsmanagement: weten dat de herstelfase normaal is, helpt om schuldgevoel te verminderen

Behandeling per fase

De behandeling van migraine is geen one-size-fits-all. Idealiter stem je de aanpak af per fase:

• Prodroom: prikkels vermijden, rust pakken, overwegen om vroeg aanvalsmedicatie in te nemen
• Aura: aanvalsmedicatie innemen (bij migraine zonder aura: bij de eerste hoofdpijn; bij migraine mét aura: na de aura, bij start hoofdpijn)
• Hoofdpijnfase: triptanen, NSAID’s of paracetamol, zo vroeg mogelijk. Rust, donkere kamer, minimale prikkels
• Postdroom: rust, hydratatie, geen schuldgevoel, herstel kost tijd

Als je meer dan 4 aanvallen per maand hebt, is preventieve medicatie een optie om het aantal aanvallen structureel te verminderen.

Hoe lang duurt een migraineaanval?

De totale duur van een migraineaanval (alle fases van migraine samen) kan variëren van ongeveer 12 uur tot wel 4 dagen. De hoofdpijnfase zelf duurt volgens de WHO gemiddeld 4 tot 72 uur als deze onbehandeld is. In Nederland hebben naar schatting 2,5 miljoen mensen migraine, en voor velen is de impact per aanval groter dan alleen de uren hoofdpijn.

Bij The Migraine Clinic

The Migraine Clinic is de enige kliniek in Nederland die zich uitsluitend richt op migraine. Onze neurologen bekijken jouw specifieke aanvalspatroon: welke fases van migraine je doorloopt, hoe lang ze duren, en welke behandeling per fase het beste werkt.

90% van onze zorg verloopt online via beeldbellen. Neem contact op of doe de online migrainetest.

Veelgestelde vragen over de fases van migraine

Hoeveel fases heeft een migraineaanval?
Een migraineaanval heeft 4 fases: het prodroom (waarschuwing), de aura, de hoofdpijnfase en het postdroom (herstel). Niet iedereen doorloopt alle fases bij elke aanval.

Wat is het prodroom bij migraine?
Het prodroom is de waarschuwingsfase die uren tot een dag vóór de hoofdpijn begint. Symptomen zijn onder andere vermoeidheid, stemmingswisselingen, veel gapen en trek in zoet.

Hoe lang duurt een migraineaanval in totaal?
Van prodroom tot einde herstelfase kan een migraineaanval 12 uur tot 4 dagen duren. De hoofdpijnfase zelf duurt gemiddeld 4 tot 72 uur onbehandeld.

Wat is cortical spreading depression?
Cortical spreading depression is een elektrische golf die zich langzaam over de hersenschors verspreidt. Dit proces veroorzaakt de aura-symptomen bij migraine, zoals visuele verstoringen en tintelingen.

Wat moet ik doen bij de eerste signalen van een migraineaanval?
Neem zo vroeg mogelijk aanvalsmedicatie in, vermijd sterke prikkels en pak rust. Hoe eerder je handelt, hoe effectiever de medicatie werkt. Een hoofdpijndagboek helpt om je prodromale signalen te leren herkennen.

Dit artikel is geschreven door het medisch team van The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland gespecialiseerd in uitsluitend migraine, onder supervisie van neuroloog Dr. Hans Carpay.