Migraine aura: alle symptomen op een rij

Je ziet opeens flikkeringen in je ooghoek. Een zigzagpatroon dat langzaam groter wordt. Of een gat in je gezichtsveld, alsof iemand een stuk uit het beeld heeft geknipt. Als je dit herkent, is de kans groot dat je te maken hebt met een migraine-aura.

Ongeveer een op de drie mensen met migraine ervaart een aura. Toch weten veel mensen niet precies wat het is — of dat het zoveel meer kan zijn dan alleen “raar zien.” In dit artikel leggen we uit welke symptomen bij een migraine-aura horen, hoe je ze herkent en wanneer het verstandig is om hulp te zoeken.

Wat is een migraine-aura precies?

Een aura is een neurologisch verschijnsel dat optreedt vlak vóór of aan het begin van een migraineaanval. Het wordt veroorzaakt door een golf van veranderde hersenactiviteit die langzaam over de hersenschors trekt — een proces dat wetenschappers cortical spreading depression noemen.

Belangrijk om te weten: een aura is geen teken dat er iets gevaarlijks in je hoofd gebeurt. Het is een kenmerk van migraine — een erfelijke hersenziekte waarbij het zenuwstelsel tijdelijk overgevoelig reageert.

Een aura duurt meestal 20 tot 60 minuten. Daarna volgt bij de meeste mensen de hoofdpijnfase, maar dat hoeft niet altijd: sommige mensen ervaren een aura zonder dat er hoofdpijn op volgt.

De meest voorkomende aura-symptomen

Visuele symptomen (komt het vaakst voor)

Veruit de meeste aura’s uiten zich in visuele verschijnselen. Dit kan er heel verschillend uitzien:

Zigzaglijnen of flikkeringen — Veel mensen zien heldere, grillige lijnen die zich langzaam uitbreiden. Dit wordt ook wel een fortificatiespectrum genoemd, omdat het patroon doet denken aan de kantelen van een fort.

Blinde vlekken (scotomen) — Een deel van je gezichtsveld valt weg. Je kunt midden in iemands gezicht een lege plek zien, of merken dat je een woord niet kunt lezen terwijl de rest van de tekst wel zichtbaar is.

Lichtflitsen — Korte, felle flitsen in je gezichtsveld, soms in combinatie met kleurveranderingen.

Vervormd zien — Objecten kunnen groter, kleiner of vervormd lijken. In zeldzame gevallen beschrijven mensen dit als een “Alice in Wonderland”-ervaring.

Lees meer over visuele verschijnselen bij migraine in ons artikel over oogmigraine.

Gevoelsstoornissen

Na visuele symptomen zijn gevoelsstoornissen het meest voorkomend:

Tintelingen — Een prikkelend of tintelend gevoel dat meestal begint in de vingertoppen van één hand en langzaam omhoog kruipt via de arm naar het gezicht. Het kenmerkende van migraine-tintelingen is dat ze zich geleidelijk verplaatsen — in tegenstelling tot bij een beroerte, waar symptomen plotseling optreden.

Gevoelloosheid — Het getintelde gebied kan tijdelijk gevoelloos worden. Dit is beangstigend maar onschuldig — het trekt vanzelf weer weg.

Spraak- en taalproblemen

Een minder bekende maar ingrijpende vorm van aura:

Afasie — Moeite met het vinden van woorden, het vormen van zinnen of het begrijpen van gesproken taal. Je weet precies wat je wilt zeggen, maar de woorden komen er niet uit. Dit kan enorm beangstigend zijn, maar het is tijdelijk.

Bij hemiplegische migraine kunnen de symptomen nog indrukwekkender zijn, met tijdelijke verlamming aan één kant van het lichaam.

Minder bekende aura-symptomen

Naast de klassieke visuele en sensorische symptomen zijn er aura-verschijnselen die minder bekend zijn maar wel degelijk voorkomen:

Verwarring of desoriëntatie — Het gevoel dat je niet meer weet waar je bent of wat je aan het doen was.

Gehoorveranderingen — Geluiden die harder of zachter lijken dan normaal, of een piepend geluid in de oren.

Reukveranderingen — Het ruiken van geuren die er niet zijn (fantoosmie), zoals een brandlucht of een zoete geur.

Niet iedereen ervaart al deze symptomen — een aura kan zich bij jou heel anders uiten dan bij iemand anders. Zelfs bij dezelfde persoon kan de ene aura anders verlopen dan de andere.

Duizeligheid en migraine

Duizeligheid is géén aura-symptoom, maar kan wel voorkomen tijdens een migraineaanval. Bij vestibulaire migraine is duizeligheid zelfs het hoofdsymptoom — soms zonder dat er hoofdpijn bij komt kijken. Dit is een aparte vorm van migraine die specifieke aandacht verdient.

Hoe herken je het verschil tussen een aura en iets anders?

Het is begrijpelijk dat aura-symptomen je ongerust maken — visuele stoornissen, tintelingen en spraakproblemen klinken als ernstige neurologische verschijnselen. Zo herken je dat het om een migraine-aura gaat:

Het bouwt geleidelijk op — Aura-symptomen beginnen klein en breiden zich over minuten uit. Bij een beroerte ontstaan symptomen plotseling.

Het duurt 20-60 minuten — Een aura heeft een duidelijk begin en eind. Het trekt vanzelf weg.

Symptomen volgen elkaar op — Eerst visuele klachten, dan tintelingen, dan eventueel spraakproblemen. Ze komen zelden allemaal tegelijk.

Er volgt vaak hoofdpijn — Na de aura krijgen de meeste mensen een migraineaanval, al hoeft dat niet altijd.

Ben je voor het eerst bezig met deze symptomen, of ben je onzeker? Neem dan altijd contact op met een arts om andere oorzaken uit te sluiten.

Wat kun je doen bij een aura?

Een aura kun je niet stoppen als deze eenmaal begonnen is. Maar je kunt wel actie ondernemen:

Tijdens de aura: Zoek een rustige plek, dim het licht en wacht tot de aura voorbij is. Als je autorijdt, stop dan veilig — je gezichtsveld kan tijdelijk verstoord zijn.

Aanvalsmedicatie: Sommige neurologen adviseren om aanvalsmedicatie te nemen zodra de aura begint, zodat je de hoofdpijnfase voor kunt zijn. Bespreek dit met je behandelaar.

Preventieve behandeling: Als je regelmatig aura’s ervaart, kan preventieve medicatie het aantal aanvallen verminderen. Er zijn tegenwoordig zeer effectieve opties, van klassieke preventiemedicijnen tot moderne CGRP-remmers — medicijnen die specifiek zijn ontwikkeld voor migraine.

Je hoeft hier niet mee te blijven rondlopen

Migraine met aura kan beangstigend en beperkend zijn. Maar het belangrijkste om te onthouden: er zijn goede oplossingen. De meeste mensen krijgen pas na 20 jaar de migrainezorg die ze eigenlijk verdienen — maar dat hoeft voor jou niet te gelden.

Benieuwd of jouw klachten passen bij migraine? Doe de migrainetest of neem contact met ons op. Wij helpen je graag.

Veelgestelde vragen over migraine aura

Wat is een migraine-aura?
Een migraine-aura is een neurologisch verschijnsel dat optreedt vlak vóór of aan het begin van een migraineaanval. Het uit zich meestal in visuele stoornissen zoals zigzaglijnen, lichtflitsen of blinde vlekken, maar kan ook tintelingen of spraakproblemen veroorzaken. Een aura duurt doorgaans 20 tot 60 minuten.

Zijn migraine aura symptomen gevaarlijk?
Migraine aura symptomen zijn beangstigend maar niet gevaarlijk. Ze worden veroorzaakt door tijdelijke veranderingen in de hersenactiviteit, niet door schade aan het brein. Het belangrijkste verschil met een beroerte is dat aura-symptomen geleidelijk opbouwen en binnen een uur weer verdwijnen.

Kun je een migraine-aura hebben zonder hoofdpijn?
Ja, dit komt voor en wordt ‘migraine-aura zonder hoofdpijn’ of ‘stille migraine’ genoemd. Volgens The Migraine Clinic ervaart een deel van de migrainepatiënten regelmatig aura’s zonder dat er hoofdpijn op volgt. Dit komt vaker voor bij mensen boven de 50.

Wat moet je doen tijdens een migraine-aura?
Zoek een rustige, donkere plek en wacht tot de aura voorbij is. Rijd niet auto tijdens een aura — je gezichtsveld kan verstoord zijn. Sommige neurologen adviseren om direct aanvalsmedicatie te nemen om de hoofdpijnfase voor te zijn.

Wanneer moet je naar een arts met aura-symptomen?
Neem altijd contact op met een arts als je voor het eerst aura-symptomen ervaart, als je aura langer duurt dan 60 minuten, of als de symptomen plotseling optreden in plaats van geleidelijk. Neuroloog Dr. Hans Carpay van The Migraine Clinic benadrukt dat de diagnose migraine gebaseerd is op het verhaal van de patiënt.

Dit artikel is geschreven door het medisch team van The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland gespecialiseerd in uitsluitend migraine, onder supervisie van neuroloog Dr. Hans Carpay.